1943

[edytuj] II wojna światowa

• wojna w Azji i na Pacyfiku
• wojna w Europie
• wojna w Polsce

[edytuj] Pozostałe wydarzenia w Polsce

• 19 stycznia – utworzono Związek Walki Młodych.
• 26 marca – akcja pod Arsenałem
• 19 kwietnia – wybucha powstanie w getcie warszawskim.
• 28 kwietnia – w Krakowie z inicjatywy nacjonalistycznych środowisk ukraińskich powstała tzw. SS-Galizien, 14 Dywizja Grenadierów SS (1 ukraińska).
• 16 maja – kończy się powstanie w getcie warszawskim.
• 22 maja - Jan Kryst podczas akcji bojowej AK zastrzelił w restauracji "Adria" trzech oficerów gestapo ponosząc śmierć.
• 31 maja – Helmut Kapp został zastrzelony na ulicy Dr. Kwarty w Jędrzejowie
• 15 czerwca – powstanie Centralnego Obozu Pracy w Jaworznie.
• 11 lipca – początek tzw. rzezi wołyńskiej. O świcie sotnie OUN–UPA działając z zaskoczenia zaatakowały jednocześnie wsie i osiedla polskie w trzech powiatach: kowelskim, horochowskim i włodzimierskim.
• 30 sierpnia – w kilku wsiach na Ukrainie oddziały UPA dokonały zbiorowych mordów na Polakach.
• 18 września – okupujący Gdynię Niemcy uruchomili w mieście działającą do dziś komunikację trolejbusową.
• 23 listopada – Władysław Gomułka został I sekretarzem PPR.
• 31 grudnia – powstała Krajowa Rada Narodowa.

[edytuj] Pozostałe wydarzenia na świecie

• 15 stycznia – polska załoga objęła brytyjski krążownik HMS „Dragon”.
• 23 stycznia – w kotle pod Stalingradem wylądował ostatni niemiecki samolot.
• 31 stycznia – po klęsce pod Stalingradem Friedrich Paulus poddał się dowódcy 64. Armii generałowi Szumiłowowi.
• 2 lutego – klęską wojsk niemieckich zakończyła się bitwa pod Stalingradem.
• 14 lutego
  • zostało wyzwolone radzieckie miasto Rostów nad Donem.
  • w Tunezji siły amerykańskiego gen. Kennetha Andersona zostały zaatakowane przez wojska niemieckie pod dowództwem Erwina Rommla w pobliżu przełęczy Faid.
• marzec – powołanie Związku Patriotów Polskich (ZPP) przez komunistów polskich w ZSRR.
• 9 marca – brytyjskie samoloty zatopiły niemiecki okręt podwodny U-83 na Morzu Śródziemnym.
• 7 kwietnia – Albert Hofmann zsyntetyzował LSD.
• 3 czerwca – w Algierze utworzono Francuski Komitet Wyzwolenia Narodowego.
• 5 lipca – początek bitwy na Łuku Kurskim (Operacja "Zitadelle").
• 13 lipca – zwycięstwo ZSRR w jednej z największych bitew pancernych w historii - bitwy pod Kurskiem.
• 14 lipca – Premierem rządu polskiego w Wielkiej Brytanii został Stanisław Mikołajczyk.
• 27 lipca – aliancki nalot dywanowy na Hamburg zabił 40 tysięcy ludzi i obrócił w ruinę centrum miasta.
• sierpień – opanowanie Sycylii przez Wielką Brytanię i USA i upadek rządów Benito Mussoliniego.
• 17 sierpnia – w Göteborgu, Szwed Arne Andersson ustanowił rekord świata w biegu na 1 500 m wynikiem 3.45,0 s.
• 28 sierpnia – w Danii rozpoczął się strajk generalny przeciwko okupacji nazistowskiej.
• 8 września – kapitulacja Włoch.
• 15 września – prezydentem Realu Madryt obwołano Santiago Bernabéu, który przez ponad trzy dekady pracy na tym stanowisku stworzył najpotężniejszy klub w historii.
• 16 września – Szach Iranu Reza Pahlawi - pod naciskiem Wielkiej Brytanii i ZSRR - abdykował na rzecz swego syna.
• 8 października – zatonął ORP Orkan wraz z 200 osobami na pokładzie (znane tylko 177 nazwisk).
• 12 października – początek bitwy pod Lenino.
• 22 listopada
  • Franklin Delano Roosevelt, Winston Churchill i Czang Kaj-szek spotkali się na konferencji w Kairze.
  • proklamowano niepodległość Libanu (od Francji).
• 26 listopada – zakończyła się konferencja kairska.
• 28 listopada – 1 grudnia – konferencja teherańska.
• 19 grudnia – przewrót wojskowy w Boliwii.

[edytuj] Urodzili się

• 1 stycznia
  • Wojciech Wójcik, polski reżyser
  • Allan Starski, polski scenograf
• 2 stycznia
  • Edward Kłosiński, polski operator filmowy, autor zdjęć m.in. do Człowieka z marmuru (zm. 2008)
  • Stanisław Szelc, polski aktor
• 19 stycznia - Janis Joplin, piosenkarka amerykańska (zm. 1970)
• 24 stycznia - Sharon Tate, amerykańska aktorka i modelka (zm. 1969)
• 1 lutego - Marian Opania, polski aktor
• 5 lutego - Nolan Bushnell, amerykański przedsiębiorca, założyciel Atari (informatyka)
• 9 lutego - Joe Pesci, aktor amerykański
• 21 lutego - Paweł Galia, polski aktor i reżyser
• 22 lutego - Horst Köhler, prezydent Niemiec
• 25 lutego - George Harrison, członek zespołu The Beatles (zm. 2001)
• 5 marca - Kazimierz Kosiniak-Kamysz, polski profesor, specjalista w zakresie seminologii
• 15 marca - David Cronenberg, kanadyjski reżyser filmowy
• 26 marca - Bob Woodward, amerykański dziennikarz, dzięki któremu została ujawniona afera Watergate
• 29 marca - Paola Binetti - włoska lekarka, naukowiec i senator
• 31 marca - Christopher Walken - amerykański aktor, reżyser, i scenarzysta
• 3 maja - Witold Dębicki, polski aktor
• 5 maja - Michael Palin, angielski komik, członek Monty Pythona
• 11 maja - Jan Englert, polski aktor, reżyser, pedagog, rektor warszawskiej PWST
• 30 maja - Simona Kossak, biolog, leśnik, popularyzator nauki (zm. 2007)
• 9 czerwca - Joe Haldeman, amerykański pisarz science fiction
• 13 czerwca - Malcolm McDowell - amerykański aktor
• 23 czerwca - James Levine, amerykański pianista i dyrygent
• 23 czerwca - Ewa Decówna, polska aktorka
• 1 lipca - Marian Glinka, polski aktor (zm. 2008)
• 21 lipca - Krzysztof Jasiński, polski aktor, reżyser teatralny i telewizyjny
• 25 lipca - Jolanta Kubicka, polska piosenkarka
• 26 lipca - Mick Jagger, wokalista brytyjski, członek zespołu The Rolling Stones
• 28 lipca - Richard Wright, brytyjski progresywny muzyk rockowy grający na instrumentach klawiszowych, dętych a także wiolonczeli i skrzypcach (Pink Floyd) (zm. 2008)
• 10 sierpnia - Irena Karel, polska aktorka
• 14 sierpnia - Wolf Wondratschek, niemiecki pisarz
• 17 sierpnia - Robert De Niro, aktor amerykański (Taksówkarz, Łowca jeleni, Ojciec chrzestny)
• 1 września - Andrzej Jakóbiec, polski trębacz i jazzman (zm. 2005)
• 6 września - Roger Waters (właśc. George Roger Waters), były wokalista i basista legendarnego zespołu Pink Floyd
• 14 września - Marcos Valle, brazylijski wokalista, instrumentalista, producent muzyczny
• 23 września - Julio Iglesias, hiszpański piosenkarz
• 29 września - Lech Wałęsa, polski działacz związkowy, polityk, laureat Pokojowej Nagrody Nobla, prezydent Polski
• 5 października - Andrzej Litwornia, polski historyk literatury, eseista, mieszkający we Włoszech (zm. 2006)
• 6 października - Elżbieta Starostecka, polska aktorka i piosenkarka
• 15 października - Stanley Fischer, ekonomista, prezes Banku Izraela
• 22 października - Catherine Deneuve, francuska aktorka filmowa
• 11 listopada - Jolanta Zykun, polska aktorka
• 26 listopada - Tadeusz Mołdawa, polski politolog
• 8 grudnia - Jim Morrison, właśc. James Douglas Morrison, wokalista amerykański, założyciel The Doors (zm. 1971)
• 18 grudnia - Keith Richards, współzałożyciel i gitarzysta zespołu The Rolling Stones
• 22 grudnia - Chris Bunch, amerykański pisarz science fiction (zm. 2005)
• 23 grudnia - Sylwia Sommerlath, królowa szwedzka, żona Karola XVI Gustawa Bernadotte
• 25 grudnia - Hanna Schygulla, niemiecka aktorka
• 28 grudnia - Juan Luis Cipriani Thorne, peruwiański kardynał
• 31 grudnia - Sir Ben Kingsley, brytyjski aktor

[edytuj] Zmarli

• 16 stycznia – Wincenty Rapacki, polski aktor, śpiewak (ur. 1865)
• 30 marca - Jan Bytnar, pseudonim "Rudy", podporucznik AK (ur. 1921)
• 30 marca - Maciej Aleksy Dawidowski, pseudonim "Alek", podporucznik AK (ur. 1920)
• 5 kwietnia - Bronisław Onufry Kopczyński, polski muzyk, poeta i publicysta (ur. 1916)
• 18 kwietnia - Isoroku Yamamoto, admirał japoński (ur. 1884)
• 8 maja - Mordechaj Anielewicz, w latach 1942-43 komendant Żydowskiej Organizacji Bojowej, zginął śmiercią samobójczą (ur. 1919)
• 31 maja - Helmut Kapp w wyniku zamachu prowadzonego przez Jędrzejowski Obwód AK
• 23 czerwca - Ryszard Danielczyk, polski duchowny luterański, redaktor i działacz narodowy na Górnym Śląsku (ur. 1904)
• 26 czerwca - Antoni Gąsiorowski, żołnierz Armii Krajowej, uczestnik Akcji Bollwerk (ur. 1901)
• 4 lipca - Władysław Sikorski , polityk, premier rządu polskiego, zginął w katastrofie lotniczej w Gibraltarze (ur. 1881)
• 5 lipca - Kazimierz Junosza-Stępowski, polski aktor (ur. 1880)
• 15 lipca - Izydor Zorzano, argentyński inżynier, członek Opus Dei, Sługa Boży (ur. 1902)
• 21 lipca - Charlie Paddock, amerykański lekkoatleta (ur. 1900)
• 31 lipca - Zdzisław Lubomirski, prezydent Warszawy, członek Rady Regencyjnej (ur. 1865)
• 20 sierpnia - Tadeusz Zawadzki, ps. "Zośka", harcmistrz, oficer Armii Krajowej (ur. 1921)
• 21 sierpnia - Henrik Pontoppidan, duński pisarz (ur. 1857)
• 28 sierpnia - Borys III, car Bułgarii (ur. 1894)
• 6 września - Iwan Mitrynga, ukraiński działacz polityczny, publicysta (ur. 1909)
• 10 września - Jerzy Kamil Weintraub, polski poeta (ur. 1916)
• 4 października - Irena Iłłakowiczowa, polska podporucznik Narodowych Sił Zbrojnych, agentka wywiadu (ur. 1906)
• 7 października - Eugeniusz Bodo, polski aktor (ur. 1899)
• 9 października - Pieter Zeeman, fizyk holenderski (ur. 1865)
• 12 października - Max Wertheimer, niemiecki psycholog (ur. 1880)
• 3 listopada - Kelman Szapiro - cadyk, rabin Piaseczna, ostatni rabin getta warszawskiego (ur. 1889)
• 5 listopada - Bernhard Lichtenberg, proboszcz katedry berlińskiej, błogosławiony, męczennik reżimu hitlerowskiego (ur. 1875)
• 12 listopada - Andrzej Trzebiński, polski poeta (ur. 1922)
• 9 grudnia - Georges Dufrénoy, francuski malarz (ur. 1870)

[edytuj] Zdarzenia astronomiczne

• 4 lutego – całkowite zaćmienie Słońca

[edytuj] Nagrody Nobla

• z fizyki – Otto Stern
• z chemii – George de Hevesy
• z medycyny – Henrik Dam, Edward Doisy
• z literatury – nagrody nie przyznano
• nagroda pokojowa – nagrody nie przyznano

[edytuj] Zobacz też

• Oskary w roku 1943
• 1943 w filmie
• 1943 w muzyce
• 1943 w literaturze
• 1943 w informatyce

[edytuj] Święta ruchome

• Tłusty czwartek: 4 marca
• Ostatki: 9 marca
• Popielec: 10 marca
• Niedziela Palmowa: 18 kwietnia
• Wielki Czwartek: 22 kwietnia
• Wielki Piątek: 23 kwietnia
• Wielka Sobota: 24 kwietnia
• Wielkanoc: 25 kwietnia
• Poniedziałek Wielkanocny: 26 kwietnia
• Wniebowstąpienie: 3 czerwca
• Zesłanie Ducha Świętego: 13 czerwca
• Boże Ciało: 24 czerwca